سیاه چادر عشایر بختیاری

سیاه چادر عشاير بختياري : به خاطر نوع زندگي خاصاشان كه دائم در كوچ ييلاق و قشلاق مي باشند اقوامي خود كفا هستند از اين رو تمامي احتياجاتشان را خود تهيه و تامين مي كنند و كمتر به خارج ايل محتاجند يكي از مهمترين نياز هاي عشاير نياز به سر پناه است كه در هنگام توقف بار و اثاثيه خود را در زير اين چادرها چيده و فراغتي براي استراحت پيدا مي كنند .

اين چادر ها بهترين سرپناه براي كوچ نشينان است بيشتر كوچ نشينان بختياري زير چادرهايي كه در يك قرار گاه مجتمع هستند زندگي مي كنند علي القاعده همه ساله هر خانواده اي چه در ييلاق و چه در قشلاق به يك جاي معيين باز مي گردند و براي برپا كردن چادر مسكوني خود همان جايي را انتخاب مي كند كه طي سالها ،از جمله سال گذشته با سنگ آن را مشخص كرده است به اين مكانها “جاوارگه”مي گويند.

سياه چادر عشایر بختياري (بهون)از يك پوشش بافته شده از موي بز سياه تشكيل مي شود كه به صورت پوشش روي دورديف ستون سوار است . اين پوشش از لت هاتشكيل مي شود و آنها نوارهاي بافته شده روي دستگاه به عرض 40 تا 60 سانتي متر و به طول 6متر و بعضي مواقع 15 متر هستند كه لبه هاي طولي آنها به هم دوخته نشده انداين محل هاي دوخته شده تشكيل خطوط بسيار مشخصي را مي دهند كه امكان نفوذ اشعه ملايمي از نور خورشيد و به هنگام بارندگي چند قطره باران را به داخل

چادر مي دهد اما بقيه پوشش چادر كه از رطوبت منبسط مي شود مانعي موثر در مقابل آب است.پوشش چادر توسط چند ديرك چوبي به طول حدود 5/2متر (استين)كه در مركز چادر و در يك خط مستقيم به موازات چل گذاشته شده اند(ديواره اي مستقيم و كوتاه ساخته شده از سنگ بدون ملاط و يا كرسي پا مي ايستد . براي اين كه اين ستونها چادر را سوراخ نكنند در نوك آنها موانعي (تل يا منتل)گذاشته شده است …

فرم بر پا كردن چادر كه خود از خصوصيات فني بختياري هاست اين چادرها داري دو سطح شيب دار هستند كه يك سطح آن با شيب تند در جهت زمين است كه از روي (چل)مي گذرد و به زمين مي رسد و پشت چادر را مسدود مي كند سطح ديگر كه در جلو چادر است كمي بالا آمده و تشكيل يك سايه بان را مي دهد كه لبه هاي آن توسط ديرك هاي كوچكي به نام( پيشه) نگهداري مي شوند

كه از هر طرف منتهي به يك ديرك در دو زاويه ان مي شود (گلدس) بلندي اين ديركها حدود 5/1 است كه به صورت يك خط مستقيم به موازات خط مياني چادر گذاشته شده اند در دو سوي چادر دو ستون ديگر وجود دارد كه پوشش اين دو طرف را بالا نگه مي دارد (تيرك)ستونها در زمين فرو برده نمي شوند و بر پا ايستادن آنها به صورت عمودي فقط نتيجه كشش پوشش چادر و طنابهايي است كه آن را به زمين متصل كرده اند .

سیاه چادر عشایر بختیاری

مواد و مصالح و تكنيك بافت سیاه چادر عشایر بختیاری

مهمترين چيز در بافت سياه چادر موي بز مي باشد (موي بز سياه)چ.ن بافته هاي موئين در مقابل نفوذ آب بسيار مقاومت نشان مي دهند علاوه بر آن رنگ سياه “بهون” باعث جذب نور خورشيد شده به طوري كه در يك روز آفتابي ،سياه چادر بهترين سايبان براي استراحت به حساب مي آيد.

موي بز

زنان در طول سال از يك بز حدود 0/5 تا يك كيلوگرم مو(مي)مي چينند. اين مو ها براي بافت سياه چادر به كار مي روند وگاهي نيز با مخلوط موي بز و پشم در بافته هاي ديگر از قبيل شله و خورجين و غيره استفاده مي كنند . اين موها توسط زنان ريسيده شده و به عنوان تار وپود در سياه چادر به كار مي رود تار ها بيشتر دولا تاب بوده و پود را در بعضي نقاط هم يك لا و هم دو لا استفاده مي كنند.

ابزار مورد استفاده در بافت سياه چادر (لت بهون)عبارتند از :شاخ وسيله اي كه براي بالا و پايين بردن چوب هاف(پشت پيز)مي باشد .شانه (كلكيت)وسيله اي است براي كوبيدن پود در هر عمل پود گذاري براي بافت (لت بهون)اغلب دو زن با هم كار مي كنند و براي سهولت كار از دوشانه استفاده مي كنند. از اين وسيله براي كناره كشي استفاده مي شود . اين كار باعث مي شود كه عرض لت از ابتدا تا انتها يكنواخت باشد

(سه پايه ملار)

همان طور كه قبلا در سطور گذشته توضيح داديم از سه پايه علاوه بر موارد ذكر شده به عنوان كوجي كش نيز استفاده مي گردد.

طوري كه دردو طرف كوجي به قسمت پايين هر كدام از دو پايه با طناب يا وريس بسته مي شود و پايه سوم آن در امتدادطول چله قرار مي گيرد هر زمان كه طول بافت زياد شد دو زن در دو طرف كوجي قرار گرفته و دو پايه ملار را هم زمان به جلو مي برند اين كار به راحتي انجام مي شود و كوجي يكنواخت بالا مي رود

چله كشي

چله كشي لت بهون عينا شبيه بافته هاي ديگر مي باشد اين چله ها بر روي دار هاي زميني سنتي دوانيده شده و طول چله از 6-15متر و عرض چله متفاوت بوده و گاها از 40 تا 60 متر چله كشي مي شود

تکنیک بافت سیاه چادر عشاير بختياري

برا بافت لت بهون شيوه ساده باف (گليم باف )مورد استفاده قرار مي گيرد و اين روش از ابتدا تا انتها يكسان مي باشد . بافنده در هر رج با بالا بردن هاف (پشت پيز)يك پود از لابه لاي چله عبور داده و اقدام به شانه زني مي كند(كلكيت)

و براي عبور پود بعدي هاف را پايين آورده و عمل پود گذاري را تكرار مي نمايد اين كاربه همين منوال تا پايان بافت ادامه پيدا مي كند . زنان براي محكم شدن لت ها اول و آخر آن را شيرازه بندي (گونات)مي كنند اين كار مشابه بافت گيسو مي باشد

بعد از اينكه لت بافته شده تعداي از اين لت ها را در امتداد طولي كنار هم گذاشته و با سوزن جوال دو زونخ تابيده شده از موي بز به يكديگر مي دوزند . چون وزن سياه چادر زياد مي باشد (به تناسب اندازه چادر از 20 تا 60 كيلوگرم) زنان لبه هاي لت را توگذاشته و به شيوه دوخت زيگزاگ عمل دوزندگي را انجام مي دهند (اين شيوه دوخت باعث مي شود كه به مرور زمان لت ها از هم باز نشده و بر دوام عمر سياه چادر افزوده گردد.