اروپايي ها و آمريكايي ها در ميان بختياري ها
آلن ترات:
«آلن چارلز ترات» در سالهاي جنگ جهاني دوم رييس سرويس اطلاعاتي انگليس در ايران بود
كه با پوشش و عنوان كاردار سفارت بريتانيا در تهران عمل مي كرد. وي از برجسته ترين اعضاي
كادر سفارت انگليس در تهران بود كه از تجربه و دانش بالايي برخوردار بوده و هر كس را در اولين
برخورد تحت تأثير قرار مي داد. او نه تنها يك زبان شناس بسيار عالي بود بلكه در زمينه هاي موسيقي،
مسلئل رياضي، تاريخ طبيعي و حتي پرنده شناسي تخصص داشت. ترات به عرف و عادات ايرانيان
آشنايي كامل داشت و بر ادبيات فارسي مسلط بود. او ضرب المثل ها و ادبيات نغز فارسي را كاملاً به
موقع و بجا استفاده مي نمود. مثلاً در پاسخ كسي كه گفته بود انگليسي ها با ايران خوب معامله نمي كنند بلافاصله گفت
گر بمانديم زنده بردوزيم جامه اي كز فراق چاك شده او به خوراك هاي ايراني علاقه نشان مي داد و در محافل و مجالس شركت مي كرد. با طبقات مختلف
مردم تماس مي گرفت و در صحبت هاي خود هميشه به كمك هايي كه انگلستان پس از جنگ به ايران
خواهد كرد اشاره مي نمود. ترات در تمام مدت جنگ جهاني دوم در سفارت انگليس خدمت كرده و
دست راست«بولارد» سفير انگلستان در ايران بود.
او ايران و ايراني ها را مي شناخت و در برخي از آنان نفوذ يافته بود. شركت نفت ايران و انگليس
بعضي تحريكات خود را از طريق او در ايران انجام مي داد ترات در جريان آغاز سلطنت محمدرضا پهلوي
، بازگرداندن سيدضياءالدين طباطبايي از فلسطين به ايران و اغتشاش جنوب ايران در سال 1324هـ.ش نقش
اساسي ايفا نمود كه در اينجا نقش وي در شورش جنوب و آشنايي با بختياري ها تشريح مي شود. همزمان باشعله
ورشدن غائله ي آذربايجان وكردستان، درسال1945م/ 1324هـ.ش ترات به عنوان سركنسول انگليس در خوزستان
و فارس روانه ي جنوب ايران گرديد.
او در حالي كه ستاد عمليات خود را در اهواز مستقر كرده بود، به وسيله ي مأمورين خود در سراسر جنوب دست به
فعاليت شديدي زد. وي با كمك شيوخ وابسته ي عرب «اتحاديه ي عرب خوزستان» را تشكيل داد. اتحاديه اي كه
نمايندگان آن در ديدار با مقامات عراقي خواستار جدايي از ايران و پيوستن به عراق شدند. وي همزمان«نهضت جنوب»
را در فارس طراحي كرده و به تشويق و تحريك او سران ايل قشقايي استان فارس را اشغال نمودندترات علاوه بر
عمليات در خوزستان و فارس دست به اقدامات گسترده اي در منطقه ي بختياري و لرستان زد.
هدف اين بود كه در صورت موافقت شوروي در آذربايجان و كردستان، انگليس ها نيز در خوزستان، فارس
و ساير مناطق يك حكومت طرفدار خود تشكيل داده و پس از تصرف تهران به آذربايجان و كردستان حمله نمايند.
ترات بيشتر اطلاعات مربوط به لرستان و بختياري را از كلنل«فليچر» كه اغلب وقت خود را بين عشاير
لر و بختياري به اسب سواري و الاغ سواري مي گذرانيد، كسب مي كرد. فليچر كارمند سفارت انگليس
در كرمانشاه بود كه كليه دستورات را از ترات گرفته و گزارش عمليات خود را به وي ارائه مي داد. يكي از
رهبران طرح شورش جنوب در بختياري«ابوالقاسم خان بختياري» فرزند«لطفعلي خان امير مفخم» بود.
در نامه اي كه هرمز احمدي فرماندار وقت بروجرد و يكي از اعضاي شورش به ابوالقاسم خان نوشت، نقش
حقيقي ترات روشن تر گرديد. او به خان بختياري نوشت:«آقاي ترات قونسول انگلستان به بختياري تشريف
مي آورند، خواهش مي كنم از ايشان پذيرايي كرده و از هيچگونه مهرباني دريغ نفرماييد.
اين نامه در زماني نوشته شد كه ترات مدتي را در بروجرد اقامت نموده و از پذيرايي گرم فرماندار بروجرد
بهره برده بود. در بروجرد ترات هر چه لازم داشت بلافاصله در اختيارش قرار گرفت و باغي را كه در آن
سكونت نموده بود در مدتي كوتاه به انواع امكانات چون برق، بي سيم، تلفن و غيره مجهز نمودند. مطابق نوشته ي
قوام السلطنه نقشه ي تجزيه ي جنوب با جلب نظر شخص ترات انجام شد ه و طراحان شورش قرار بوده است روز
معيني در زير درختي در سرزمين بختياري كه درختي مشخص بوده و در محلي دور افتاده واقع شده بود، با هم
ملاقات كرده و تصميم نهايي را براي حمله اتخاذ كنند. براي انجام همين منظور بود كه ترات از اهواز به بروجرد
رفته و چند روزي مهمان هرمز احمدي بوده است و از آنجا قرار بوده است به بختياري رفته تا همه ي اعضاي نقشه
را در يك مجلس ملاقات كرده و وظايفشان را تك به تك به آنها گوشزد نمايد در پي اغتشاشات جنوب، دولت شوروي
كه در نتيجه ي اقدامات ترات اقتدار و نفوذ خود را در آذربايجان و كردستان از دست داد، شديداً به خشم آمد.
سرويس جاسوسي شوروي در راستاي انتقام گيري به طور وسيع به افشاي چهره ي ترات دست زده و او را به
عنوان عامل شورش جنوب معرفي نمود. بدين خاطر دولت قوام ديگر سكوت را جايز ندانسته و توسط سفير
خود در لندن رسماً از تحريكات ترات در ايالات جنوب شكايت نمود. لذا پس از اين افشاگري ها، ترات كه ديگر
مأمور اطلاعاتي سوخته اي بيش نبود مجبور به ترك ايران شد
دیدگاهتان را بنویسید